ڇا گھٽ شگر ذيابيطس جي نشاني آهي؟

ڄاڻو ته ڇا گھٽ رت شگر ذيابيطس جي نشاني آهي، ذيابيطس وارن ۽ غير ذيابيطس وارن ۾ ان جا سبب، علامتون، ۽ هائپوگلائسيميا لاءِ طبي صلاح ڪڏهن وٺڻ گھرجي.

گھٽ رت شگر (هائپوگلائسيميا) ڇا آهي؟

هائپوگلائسيميا، جنهن کي گھٽ رت شگر به چيو ويندو آهي، اها حالت آهي جنهن ۾ رت شگر جو ليول معمول جي قيمت کان گھٽ ٿي وڃي ٿو. هائپوگلائسيميا اها حالت آهي جيڪا ڪنهن کي به ٿي سگھي ٿي، پر اڪثر ذيابيطس وارن ۾ ظاهر ٿيندي آهي جيڪي انسولين يا ٻيون گلوڪوز گھٽائڻ واريون دوائون وٺندا آهن.

گھٽ رت شگر بمقابلي وڌيڪ رت شگر

توڙي ذيابيطس جي سڀ کان نمايان علامت هائپرگلائسيميا (رت ۾ وڌيڪ شگر جو ليول) آهي، پر هائپوگلائسيميا کي ڪيترين ئي ڀيرين غلط طور سمجھيو ويندو آهي. ٻنهي ۾ فرق ڪرڻ تمام اهم آهي:

• هائپرگلائسيميا: رت ۾ شگر جا ليول گھڻا وڌيل آهن. نتيجي ۾، گھڻو پيشاب ٿيڻ، وڌيڪ اڃ، ٿڪاوٽ، ڌنڌلي نظر، ۽ زخمن جو دير سان ڀرڻ علامتون آهن.

• هائپوگلائسيميا: رت شگر جو ليول گھٽ آهي. اثرن ۾ ڌرڪڻ، پگھر، دل جي ڌڙڪ، چڙ، ۽ سخت ڪيسن ۾، بيهوشي شامل آهن.

هي فرق ڄاڻڻ اسان کي اها تصوير ڏئي سگھي ٿو ته ڇا گھٽ رت شگر جو ليول ذيابيطس جي علامت آهي يا صرف ٻين عناصرن جو نتيجو آهي.

گھٽ رت شگر جا سبب

گھڻا عنصر گھٽ رت شگر جو سبب ٿي سگھن ٿا، ۽ سڀ ذيابيطس سان لاڳاپيل نه آهن. ڪجھ عام سبب هي آهن:

1. ذيابيطس جون دوائون

اهي ماڻهو جيڪي انسولين يا ڪجھ زباني دوائن (جهڙوڪ سلفونيلوريا) جي اثر هيٺ آهن، انهن کي هائپوگلائسيميا جو وڌيڪ امڪان آهي. ائين گھڻي خوراڪ، کاڌي ڇڏڻ، يا دوا ۾ مناسب تبديلين کان سواءِ سخت ورزش ڪرڻ سبب رت شگر ۾ خطرناڪ گھٽتائي ٿي سگھي ٿي.

2. کاڌو ڇڏڻ يا روزو رکڻ

ڪافي کاڌو نه کائڻ، روزا رکڻ، يا غير معمولي کاڌي جا وقت گلوڪوز جي ليول ۾ گھٽتائي پيدا ڪري سگھن ٿا، جيڪو هائپوگلائسيميا جو سبب بڻجي ٿو. هي ذيابيطس وارن ۽ غير ذيابيطس وارن ٻنهي تي اثر وجھي سگھي ٿو.

3. گھڻي جسماني سرگرمي

جسماني سرگرمي جسم ۾ استعمال ٿيندڙ گلوڪوز جي مقدار کي وڌائي ٿي. جيڪڏهن جسماني سرگرميءَ کان اڳ يا پوءِ ڪاربوهائيڊريٽ جو استعمال نه بدلايو وڃي، رت ۾ شگر جو ليول تمام گھٽ ٿي سگھي ٿو.

4. شراب جو استعمال

شراب جگر کي رت ۾ گلوڪوز ڇڏڻ ۾ روڪاوٽ پيدا ڪري سگھي ٿو، جيڪو هائپوگلائسيميا جو سبب بڻجي ٿو، خاص طور تي جڏهن خالي پيٽ تي پيتو وڃي.

5. طبي حالتون

ڪجھ بيماريون، جهڙوڪ جگر جي بيماري، گردي جا روڳ، هارمون جي گھٽتائي (جهڙوڪ ايڊرينل اڻ ڀرپوريت)، ۽ انسولين پيدا ڪندڙ ٽومر (انسولينوما)، گھٽ رت شگر جو سبب ٿي سگھن ٿيون.

6. کاڌي کان پوءِ هائپوگلائسيميا

اهو تڏهن ٿيندو آهي جڏهن رت شگر جا ليول کاڌي کان ڪجھ ڪلاڪن جي اندر گھٽجي ويندا آهن، ۽ هي عام طور تي گھڻي ڪاربوهائيڊريٽ واري کاڌي کان پوءِ انسولين خارج ٿيڻ جي وڌيل ليول جو نتيجو هوندو آهي.

ڇا گھٽ رت شگر ذيابيطس جي نشاني آهي؟

ها، گھٽ رت شگر (هائپوگلائسيميا) عام طور تي ذيابيطس جي علامت ٿي سگھي ٿي، پر عام طور تي ذيابيطس جي بنيادي علامت نه آهي. وڌيل رت شگر عام طور تي ذيابيطس سان لاڳاپيل آهي. تنهن هوندي به، گھٽ رت شگر ذيابيطس وارن طرفان استعمال ٿيندڙ انسولين ۽ ڪجھ دوائن جو نتيجو ٿي سگھي ٿي. غير ذيابيطس وارن ۾ هائپوگلائسيميا عام طور تي خوراڪ، روزي، يا بيماري ڪري ٿيندي آهي، پر ذيابيطس پاڻ ڪري نه.

غير ذيابيطس وارن ۾ گھٽ رت شگر جا سبب

هائپوگلائسيميا غير-ذيابيطس وارن کي به ٿي سگھي ٿي. ڪجھ عام سبب شامل آهن:

ري ايڪٽو هائپوگلائسيميا

ريفائنڊ شگر يا سادن ڪاربوهائيڊريٽ سان کاڌي کان پوءِ رت شگر تڪڙو ڪري سگھي ٿي، جيڪا ڌرڪڻ، پگھر، يا چڪر جهڙيون علامتون پيدا ڪندي آهي، توڙي غير ذيابيطس وارن ۾ به.

فاسٽنگ هائپوگلائسيميا

ڪيترائي ڪلاڪ بنا کائي گذارڻ سان رت گلوڪوز جي معمولي ليول ۾ گھٽتائي ٿي سگھي ٿي، جيڪا ماڻهوءَ کي ڪمزور، چڙچڙي ۽ ٿڪل محسوس ڪرائي ٿي، خاص طور تي جڏهن جسم جو گلوڪوز ذخيرو ختم ٿي وڃي.

هارمونل خرابيون

هارمونل بي ترتيبيون، جهڙوڪ ايڊرينل اڻ ڀرپوريت يا گروٿ هارمون جي گھٽتائي، گلوڪوز جي ضابطي ۾ خلل وجھي سگھن ٿيون ۽ رت شگر گھٽائي سگھن ٿيون، جيڪو صحتمند ماڻهو ذيابيطس کان سواءِ تجربو نٿا ڪندا.

سخت بيماريون

طبي حالتون جهڙوڪ جگر جو روڳ، گردي جو روڳ، يا سخت انفيڪشن جسم جي گلوڪوز پيدا ڪرڻ يا استعمال ڪرڻ جي عمل ۾ خلل وجھي سگھن ٿيون، جيڪو غير ذيابيطس وارن ۾ گھٽ رت شگر ليول جو سبب بڻجي ٿو.

دوائون

ڪجھ دوائون، جهڙوڪ ڪجھ اينٽي بايوٽڪس، ڪونين، يا ٻيون دوائون، گلوڪوز جي ميٽابولزم، انسولين جي جواب، يا جگر مان گلوڪوز نڪرڻ کي متاثر ڪري حادثاتي طور تي رت شگر گھٽائي سگھن ٿيون.

شراب جو استعمال

شراب جو استعمال، خاص طور تي بنا کاڌي جي، جگر کي ذخيرو ٿيل گلوڪوز ڇڏڻ نه ڏئي سگھي ٿو، ۽ اهو هائپوگلائسيميا جو سبب بڻجي ٿو، ۽ لاڳاپيل علامتن ۾ شامل آهن: مونجھارو، چڪر، يا بيهوش ٿيڻ.

ڊاڪٽر کي ڪڏهن ڏسجي

جڏهن توهان کي گھٽ رت شگر جون بار بار جون قسطون ٿين ٿيون، توهان کي طبي ماهر کي ڏسڻ گھرجي. ڊگھي عرصي جي هائپوگلائسيميا جي ڳالهه اچي ته علامتن کي نظر انداز نه ڪرڻ گھرجي، ڇو ته اهڙي حالت سخت صحت تي اثر وجھي سگھي ٿي.

ڊاڪٽر سان صلاح ڪريو هنن صورتن ۾:

• اڪثر چڪر يا بيهوشي محسوس ٿيڻ.

• گھڻو، اڻ سمجھه ۾ ايندڙ پگھر، چڙچڙاپو، يا مونجھارو.

• شديد ڪنڌ جو سور يا ڌنڌلي نظر.

• دوا کان سواءِ يا واضح سبب کان سواءِ هائپوگلائسيميا

هائپوگلائسيميا لاءِ خطري جا عنصر

ڪجھ سبب گھٽ رت شگر ٿيڻ جو امڪان وڌائيندا:

1. ذيابيطس جون دوائون استعمال ڪرڻ (انسولين يا سلفونيلوريا).

2. ترتيب نه رکندڙ کاڌي جا طريقا يا کاڌو ڇڏڻ.

3. گھڻو شراب جو استعمال.

4. سخت ورزش ۽ ڪاربوهائيڊريٽ جي گھٽتائي.

5. هارمونل خرابيون جهڙوڪ ٿائرائيڊ يا ايڊرينل خرابيون.

6. اهي بيماريون جيڪي جگر يا گردي جي ڪم لاءِ سخت آهن

نتيجو

هائپوگلائسيميا يا گھٽ رت شگر ذيابيطس جو نمونيدار اظهار نه آهي. توڙي دوائون ذيابيطس وارن کي گھٽ رت شگر کان متاثر ڪري سگھن ٿيون، غير ذيابيطس وارا به پنهنجي خوراڪ، روزي، بيماري، يا هارمونل بي ترتيبي سبب گھٽ رت شگر کان متاثر ٿي سگھن ٿا. تعليم ۽ صحت جون هدايتون اهم آهن.

پاڪستاني پڙهندڙن لاءِ — هائپوگلائسيميا جي سڃاڻپ ۽ تڪڙو ردعمل

هائپوگلائسيميا (گھٽ رت شگر — "شگر گر گيا") پاڪستاني گھرن ۾ سڀ کان گھٽ سڃاتل ذيابيطس جي اِهنگامي صورتحال آهي. علامتون — ڌرڪڻ، پگھر، مونجھارو، چڙ، اوچتو بک، ڌنڌلي نظر — اڪثر "ڪمزوري" چئي رد ڪيون وينديون آهن يا اونهاري جي گرمي، کاڌو ڇڏڻ، يا ٿڪاوٽ سان منسوب ڪيون وينديون آهن.

فوري ردعمل (15/15 قاعدو):

1. 15 گرام تڪڙي اثر واري ڪاربوهائيڊريٽ فوراً: 1 ننڍو گلاس (150 ايم ايل) عام ڪوڪ يا 7-اپ؛ يا 3–4 کجور (ها، عجوه به — هن لمحي ۾ تڪڙي شگر زندگي بچائي ٿي)؛ يا 1 چمچو ماکي يا شگر پاڻيءَ ۾؛ يا 4 گلوڪوز گوريون (Glucon-D، Trekkers Glucose اڪثر PK دواخانن ۾ موجود)
2. 15 منٽ انتظار ڪريو
3. جيڪڏهن گلوڪوميٽر موجود هجي ته رت شگر ٻيهر چيڪ ڪريو، يا علامتن جو جائزو وٺو
4. جيڪڏهن اڃا به 70 mg/dL کان گھٽ هجي يا علامتون رهن ٿيون، 15 گرام تڪڙو ڪارب ورجايو
5. هڪ ڀيرو مستحڪم ٿيڻ کان پوءِ، ٿورو متوازن ناشتو کائو — اڌ روٽي پنير سان، يا هڪ ابيل ٿيل آنو ٽوسٽ سان — وري گھٽ ٿيڻ کان روڪڻ لاءِ

ڇا نه ڪرڻ گھرجي: چاڪليٽ، بسڪٽ، يا پوري ماني نه ڏيو — جڏهن توهان کي تڪڙي شگر گھرجي تڏهن چربي شگر جي جذب کي سست ڪري ٿي. اڪيلو پاڻي نه ڏيو. "انتظار ڪرڻ" نه ڪريو — جيڪڏهن رت شگر 50 mg/dL کان هيٺ گھٽجي، مريض هوش وڃائي سگھي ٿو.

سخت هائپوگلائسيميا (هوش وڃائڻ يا اوچتو ڌرڪڻ): منهن ۾ ڪجھ نه وجھو. کاٻي يا ساڄي پاسي رکو. 1122 (پاڪستان ايمبولينس) يا 115 (EDHI) کي ڪال ڪريو. جيڪڏهن توهان وٽ گھر ۾ گلوڪاگن انجڪشن آهي (وڌيڪ خطري واري ذيابيطس وارن لاءِ تجويز ٿيل)، اهو لڳايو.

روڪٿام گھڻو ڪري کاڌي جو وقت آهي: انسولين يا سلفونيلوريا (جهڙوڪ گليميپرائيڊ، گليڪلازائيڊ) تي رهيل ذيابيطس وارا مريض جيڪي کاڌو ڇڏين ٿا — رمضان، مصروف ڪم جي ڪلاڪن، يا خانداني تقريبن دوران عام — سڀ کان گھڻي خطري وارو گروپ آهن. جيڪڏهن توهان هي دوائون وٺي رهيا آهيو، پنهنجي ڊاڪٽر سان دوا جي مقدار ايڊجسٽمنٽ بابت صلاح ڪرڻ کان سواءِ کاڌو ڪڏهن به نه ڇڏيو.